ਕੁੱਤੀਆ ਦਾ ਹੀਟ ਨਾ ਕੱਢਣਾ

ਇਸਟ੍ਰਸ ਚੱਕਰਾਂ ਦਾ ਰੁਕਣਾ ਕਈ ਵਾਰੀ ਬ੍ਰੀਡਰ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੁੱਤੀ ਜਿਸਦਾ ਚੱਕਰ ਪਹਿਲਾਂ ਸਮੇਂ-ਸਿਰ ਆਉਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਤਲਬ ਇਹ ਕਿ ਨਿਯਮਿਤ ਚੱਕਰਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਦੇ ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਉਮੀਦ ਕੀਤੇ ਚੱਕਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਜੇਕਰ ਵਜਾਇਨਲ ਕਲਚਰ ਕਰਵਾਉਣ ’ਤੇ ਕੋਈ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਭਾਵੀ ਕਾਰਨ ਕੌਰਪਸ ਲੂਟੀਆ (corpora lutea) ਦਾ ਓਵਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰੁਕਿਆ ਰਹਿਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਵੈਟਰੀਨਰੀ ਇਲਾਜ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਸਟਾਗਲੈਂਡਿਨ F2α (ਜਿਵੇਂ cloprostenol – Estrumate®, ਜਾਂ dinoprost tromethamine – Lutalyse®) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਇਲਾਜ ਅਸਰਦਾਰ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਰਜਰੀ ਕਰਕੇ ਹਰ ਓਵਰੀ ਵਿੱਚੋਂ ਕੌਰਪਸ ਲੂਟੀਆ ਹਟਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਹੀ ਇਲਾਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ 2 ਤੋਂ 4 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਤੀ ਵਿੱਚ ਨਾਰਮਲ ਇਸਟ੍ਰਸ ਚੱਕਰ ਮੁੜ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

⸻

ਇਸਟ੍ਰਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨਾ (Induction of Estrus) ਕਈ ਵਾਰੀ ਕੁੱਤੀ ਆਪਣਾ ਰੇਸਿੰਗ ਕਰੀਅਰ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰੀਡਿੰਗ ਲਈ ਰਿਟਾਇਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਕਦੇ cycle ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਬ੍ਰੀਡਰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦਾ ਹੀਟ cycle ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਉਮਰਦਰਾਜ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰੀਡ ਹੋ ਸਕੇ।

ਕੀ ਇਸਟ੍ਰਸ ਇੰਡਿਊਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਡਾਕਟਰ ਇਸਟ੍ਰਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ “ਬਾਇਲੌਜਿਕਲ ਘੜੀ” ਚਾਲੂ ਕਰਨ ਲਈ (ਹਾਰਮੋਨਲ ਫ਼ਲੋ ਤੇ ਓਵਰੀ ਦੀ ਨਾਰਮਲ ਕਾਰਵਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ) ਇੰਡਿਊਸ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਿਰਫ਼ ਬ੍ਰੀਡਿੰਗ ਦੇ ਮਕਸਦ ਨਾਲ ਇੰਡਿਊਸ ਕੀਤੇ cycle ’ਤੇ ਮਿਟਿੰਗ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਕਿਉਂਕਿ ਜੇ ਕੁੱਤੀ ਗਰਭਵਤੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਦੋਸ਼ ਸਟੱਡ ਡੌਗ ਉੱਤੇ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਕੁੱਤੀ ਉੱਤੇ।

ਰਿਸਰਚ ਨਤੀਜੇ • Gannon (1975) ਨੇ ਦਰਸਾਇਆ ਕਿ ਕੇਵਲ 80% ਨਾ-ਚੱਕਰ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੱਤੀਆਂ ਹੀ ਇਸਟ੍ਰਸ ਇੰਡਕਸ਼ਨ ਥੈਰਪੀ ਨਾਲ ਰਿਸਪਾਂਡ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਾਕੀ 20% ਵਿੱਚ ਐਨਾਟਾਮਿਕ ਜਾਂ ਹੋਰ ਦੋਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਂਝ ਬਣਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। • ਉਸ ਨੇ synthetic estrogens ਅਤੇ FSH ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ 50% ਫਰਟੀਲਿਟੀ ਰੇਟ ਦਰਸਾਇਆ। • Moses (1988) ਨੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਬਦਲਿਆ ਹੋਇਆ ਥੈਰਪੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਰਤ ਕੇ ਪੰਜੋਂ ਕੁੱਤੀਆਂ ਵਿੱਚ 100% ਕਨਸੈਪਸ਼ਨ ਰੇਟ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤਾ।

⸻

ਡਾਕਟਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਇਕ ਤਰੀਕਾ (Protocol) • Fertagyl® (synthetic GnRH) – 0.05 mg (½ ml) ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪਹਿਲੇ 6 ਦਿਨਾਂ ਲਈ।

• Day 7 – Folligon®* 1,000 IU (IM ਜਾਂ IV)

• Day 8 & 9 – Fertagyl® 0.05 mg

• Day 10 – Folligon® 1,000 IU

• Day 11 – Fertagyl® 0.05 mg

• Day 12 – Folligon® 1,000 IU

• Day 13 – Fertagyl® 0.05 mg

ਮਿਟਿੰਗ ਦੇ ਦਿਨ (Day 13 & 15): • Chorulon® ਜਾਂ APL® 500 IU (IM ਜਾਂ IV) ਹਰ ਮਿਟਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਣਾ।

*ਨੋਟ: Folligon® (PMSG – pregnant mare serum gonadotropin) ਇੱਕ ਸੀਰਮ ਗੋਨਾਡੋਟਰੋਪਿਨ ਹੈ।

ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਉਨ੍ਹਾਂ 80% ਕੁੱਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅਸਰਦਾਰ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਜੋ ਹੀਟ cycle ਲੈਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ’ਚੋਂ 75% ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲ ਗਰਭਧਾਰਣ ਦਰ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ।